خانه / آموزش رسانه های مکتوب / آموزش مهارت “نشریه” « بخش اول»

آموزش مهارت “نشریه” « بخش اول»

بخش اول :آشنایی با اصطلاحات و مفاهیم پایه در نشریه  



در این بخش با اصطلاحات، ساختار و مفاهیم اصلی یک نشریه آشنا می شویم:

۱- عنوان (نام) نشریه :
نامی است که برای یک نشریه تعیین می شود. نام یک نشریه بایستی زیبا، جذاب، بامسما (معنی دار)، کوتاه و متناسب و مرتبط با محتوای نشریه باشد. مثلاً نشریه ای با عنوان «کلیک» را در نظر بگیرید، این نشریه مربوط به علم رایانه است. همواره بیاد داشته باشید، نام یک نشریه، اولین نماینده محتوای نشریه در اذهان است و مخاطبین شما، نشریه تان را با آن نام می شناسند و لذا انتخاب یک نام با شرایط ذکر شده، در میزان موفقیت، تأثیرگذاری، ماندگاری و مقبولیت نشریه تان بسیار مؤثر است.

۲- آرم (یا لوگو) نشریه :
لوگو یا آرم نشریه، یک نماد گرافیکی است که به عنوان آرم ثابت و دائم نشریه استفاده می شود. غالباً محتوای این لوگو (نماد گرافیکی)، همان نام و عنوان نشریه است که با تغییراتی هنرمندانه در شکل حروف، به یک نماد تبدیل شده است. تبدیل نام نشریه به یک نماد گرافیکی، ضمن افزایش زیبایی و ظاهر هنری نشریه، در ماندگاری عنوان و تصور آن در اذهان مخاطبین، بسیار تأثیرگذار است. به عنوان مثال به نماد لوگوی نشریه «نگاره» توجه فرمائید: (  ) مسلماً استفاده از این نماد، به جای ذکر ساده و معمولی کلمه ی «نگاره»، بسیار زیباتر و هنری تر است.
۳- دوره انتشار :
منظور از دوره انتشار یک نشریه، فاصله زمانی است که بین انتشار هر دو شماره ی متوالی نشریه وجود دارد. مقدار این فاصله ی زمانی بستگی به توان، امکانات و میزان استقبال مخاطبین دارد. شما می توانید با توجه به سه عامل یادشده، یکی از دوره های انتشار زیر را برای نشریه ی خود انتخاب نمائید: 
– روزنامه – هفته نامه – دوهفته نامه – ماهنامه – فصلنامه – سالنامه – گاهنامه(*) – ویژه نامه(**)   
 
توضیح(*) : «گاهنامه» به نشریه ای گفته می شود که دوره انتشار زمانی مشخصی نداشته و به تناسب توان و سایر شرایط، در زمانهای با فواصل نامشخص تولید می شود. البته توصیه می شود تاحد امکان از انتخاب این قالب برای نشریه خود اجتناب کنید. زیرا تجربه نشان داده است به علت حاکم نبودن دوره انتظار و نظم زمانی مشخص، متولیان چنین نشریاتی در برقراری ارتباط مداوم و پایدار با مخاطبان خود، چندان موفق نیستند.
توضیح(**) : «ویژه نامه» به نشریاتی گفته می شود که در مناسبت های خاص تقویمی انتشار می یابد. ویژه نامه ها علاوه بر اینکه در زمان انتشار، تابع مناسبت های تقویمی هستند، در محتوا و موضوعات نیز به آن مناسبت تقویمی کاملاً مرتبط و وابسته اند. مثلاً «ویژه نامه دهه فجر» یا «ویژه نامه هفته بسیج» یا … البته باید توجه داشته باشید که ویژه نامه ها غالباً نام های موقت خاص خود را دارند. این نام ها غالباً در هر مناسبتی متغیر است. به چند مثال زیر توجه نمائید:
–    ویژه نامه ای با عنوان «دانش آموز انقلابی» به مناسبت ۱۳ آبان
–    ویژه نامه ای با عنوان «برپا» به مناسبت هفته معلم
–    ویژه نامه ای با عنوان «همکلاسی آسمانی» به مناسبت دانش اموزان شهید
تجربه نشان داده است «ویژه نامه ها» – برخلاف گاهنامه – غالباً از مقبولیت مناسبی برخوردارند، زیرا معمولاً مخاطبین اهل مطالعه در هر حیطه ای تمایل دارند در هر مناسبتی، به بهانه ی آن مناسبت، اطلاعات بیشتری درباره آن کسب نمایند و لذا در مطالعه ی ویژه نامه ها بیش از نشریات معمولی، تمایل و رغبت از خود نشان می دهند. از این جهت توصیه می کنیم اگر در انجمن اسلامی مدرسه ی خود، توان و امکانات تهیه ی یک نشریه- مثلاً- ماهانه را ندارید، حداقل از تهیه ویژه نامه هایی در مهمترین مناسبت های تقویمی غافل نشوید. مطمئن باشید نتیجه خواهید گرفت.

تذکر مهم: قابل ذکر است، ذکر دوره انتشار یک نشریه روی جلد نشریه ضروری نیست و متولیان نشریه می توانند به جای ذکر دوره انتشار، به ذکر عنوان کلی و عام «نشریه» اکتفا کنند؛ مثلاً به جای « ماهنامه خبری، فرهنگی و اجتماعی» بنویسند: « نشریه خبری، فرهنگی و اجتماعی». البته توصیه می شود، درصورت رعایت دقیق نظم زمانی دوره انتشار انتخاب شده، به جای عنوان «نشریه»، «دوره انتشار» ذکر شود.

۴- دوره و شماره نسخه :
هر نشریه ای بالاخره از یک سال و یک ماه و یک روزی شروع شده است و با هر دوره ی انتشاری، بالاخره چندین شماره از آن منتشر شده است. به هر شماره از سری شماره های انتشار یک نشریه، یک نسخه یا یک شماره گفته می شود. یک نشریه در اولین دوره ی انتشار خود، شماره های متوالی می گیرد، اما اگر در مقاطع نسبتاً طولانی از زمان – به هر دلیلی- انتشار نیابد، تسلسل خود را از دست داده و هر زمان که بخواهد مجدداً راه اندازی شود، اصطلاحاً وارد دور بعدی شده و غالباً شماره نسخه های خود را از اول آغاز می کند. البته برخی نشریات معروف، برای حفظ اعتبار و سابقه ی شمارنده ی خود، همان شماره نسخه ی قبلی را ادامه داده و جهت معرفی دور جدید فعالیت خود، به ذکر شماره سال، اکتفا می کنند.
مثلاً فرض کنید دوستان قدیمی شما در انجمن اسلامی مدرسه تان، در سال گذشته برای اولین بار و اولین سال، ماهنامه ای تحت عنوان «جنبش» تأسیس و راه اندازی نموده و تا اسفند سال گذشته، ۸ شماره از آنرا منتشر نموده اند، ولی به دلیل مشکلات درسی از فروردین ماه به بعد، نتوانسته اند آنرا تهیه نمایند. اکنون شما در ابتدای سال تحصیلی جاری، تصمیم گرفته اید به کمک دوستان خود، همان نشریه را احیا کرده و با همان نام قبلی ادامه دهید. در اینصورت عبارت زیر را در جلد اصلی نشریه خود به کار می برید:


جنبش – ماهنامه ی….. انجمن اسلامی دبیرستان…..
سال دوم / شماره۱- مهرماه ۱۳۸۷     و یا:  سال دوم / شماره۹- مهرماه ۱۳۸۷

تذکر: در ابتدای را اندازی یک نشریه، در صورت تمایل می توانید چند شماره ی اول نشریه را تحت عنوان «پیش شماره» اول، دوم یا سوم، ارائه دهید. انتصاب یک نشریه تحت عنوان «پیش شماره» بدین معنی است که نشریه، مرحله آزمون، تست و فعال سازی را پشت سر می گذراند. همچنین در نسخه های پیش شماره، از مخاطبین برای رفع نقاط ضعف و بهبود کیفیت نشریه، نظرخواهی می شود. توجه داشته باشید، اختصاص بیش از سه نسخه ی اولیه ی یک نشریه به «پیش شماره»، منطقی و معقول نیست.

۵- صفات موضوعی (قالب محتوایی) :
بدیهی است محتوای یک نشریه، غالباً برخلاف محتوای یک کتاب، در اولین نگاه مشخص نمی شود. نشریات معمولاً به موضوعات و محتواهای متفاوت و متنوعی می پردازند. تعدد و تنوع قالب و موضوعاتی که می توانند در یک نشریه قرار بگیرند، آنقدر زیاد است که مسلماً گنجاندن همه ی موضوعات در چند برگ محدود یک نشریه، علاوه بر اینکه کاملاً غیر منطقی است، امکان پذیر نیز نیست. علاوه بر این، تعدد و تنوع بیش از حد مطالب و موضوعات یک نشریه، نشریه را از وحدت هدف و انسجام موضوعی خارج کرده و خواننده را نیز سردرگم می کند. از اینرو متولیان هر نشریه ای بایستی خطوط مرزی و محدودیت هایی را برای موضوعات و محتویات نشریه خود در نظر بگیرند. و اما نحوه تعیین محدودیت موضوعی:
 محدودیت موضوع یا به عبارتی زمینه هایی موضوعی محتویات یک نشریه، با ذکر کلماتی (بین دو تا حداکثر چهار کلمه) تحت عنوان «صفات موضوعی» بلافاصله پس از «دوره انتشار» نشریه، مشخص می شود. این کلمات به عنوان صفات موضوعی و قالب محتوایی نشریه تلقی شده و خواننده را در انتخاب نشریه ای متناسب با نیاز و علاقه ی خود، یاری می کند. در رایج ترین حالت، غالباً سه صفت موضوعی برای یک نشریه انتخاب می شود. البته لازم به ذکر است، در صورتیکه یک نشریه مربوط به گروه سنی و قشر خاصی از اقشار جامعه باشد، اغلب اولین صفت موضوعی به عنوان صنفی یا نوع گروه خاص مخاطب اشاره می کند. به مثال های زیر توجه فرمائید:
نگاره؛ ماهنامه دانش آموزی، فرهنگی و اجتماعی     
جاذبه؛ هفته نامه تخصصی، علمی و هنری        ریزپردازان؛ ماهنامه همگانی دانش و مهندسی کامپیوتر
تذکر: بدیهی است در یک نشریه ی صنفی تخصصی – نظیر نشریه ی تخصصی «علم رایانه» یا «علم پزشکی» – عموماً تمام مطالب مربوط به یک موضوع است و خواننده در آن به دنبال تنوع موضوعات نیست؛ ولی توصیه می شود جهت افزایش جذابیت، در نشریات عمومی دانش آموزی، این تنوع در موضوعات رعایت شود تا بتواند توجه علایق مختلف را جلب نماید.

۶- صفحات ویژه :
در صورتیکه شکل ظاهری و صفحه بندی نشریه ی شما به سبک رایج یعنی دفترچه ای باشد، قطعاً ۶ صفحه ی کلیدی خواهید داشت: جلد، پشت جلد(صفحه اول)، جلد پشت، صفحه آخر و دو صفحه وسط

الف) روی جلد (جلد) :
روی جلد، که بطور خلاصه معروف به «جلد» نشریه است، همان اولین صفحه ی خارجی است که در وضعیت بسته بودن نشریه، دیده می شود. جلد هر نشریه – همانند جلد اصلی هر کتاب- از اهمیت ویژه ای برخوردار است. احتمالاً برایتان پیش آمده که در بازار کتاب، به کتابی برخورد کرده اید که طرح جلد (همراه عنوان جذاب کتاب) توجه شما را به خود جلب کرده است و شما مشتاق شده اید که به صفحات درون و مطالب آن نیز نگاهی بیاندازید! و یا اینکه برعکس، از کتابهایی که از طرح جلدشان خوشتان نمی آید، به سرعت عبور می کنید! (هرچند محتوای خوبی داشته باشد) جلد یک نشریه نیز اینچنین است. خصوصاً اینکه این مسأله برای نشریات مهم تر است. زیرا در انتخاب کتاب، فرد بیش از آنکه به دنبال ظاهر جذاب باشد، به دنبال موضوعی خاص می گردد، ولی نشریات، موضوع واحدی ندارند و لذا متولیان یک نشریه بایستی تلاش بیشتری برای جذب مخاطب بنمایند. از اینرو جلد نشریه شما بایستی جذاب ترین عناوین و گرافیک را دارا باشد تا بتواند مخاطب را جذب نماید.
در طراحی جلد نشریه، به نکات زیر توجه کنید:
–    از گرافیکی ساده (غیر شلوغ)، زیبا، خلاقانه، جذاب و معنی دار (حاوی پیام) استفاده کنید.
–    عناوین مهمترین مقالات و موضوعات داخل نشریه را با اصطلاحات و عناوینی کوتاه و جذاب روی جلد بیاورید.
–    طرح روی جلد با اصلی ترین محتوای آن شماره از نشریه تان (یا مناسبت های تقویمی آن ماه)، تناسب داشته باشد.

ب) پشت جلد :
پشت جلد، طرف داخلی جلد اصلی و در واقع، صفحه ی اول نشریه است. غالباً در این صفحه، متن سرمقاله (سخن نخست)،  یک طرح گرافیکی مرتبط با موضوعات، فهرست کلی مطالب و شناسنامه ی نشریه قرار می گیرد. سعی کنید در چیدمان و صفحه آرایی این صفحه نیز دقت خاصی به خرج دهید، زیرا این صفحه پس از جلد، اولین منظر نگاه مخاطب است.

ج) جلد پشت :
جلد پشت، صفحه ی پشت صفحه آخر نشریه یا به عبارتی سمت قرینه ی جلد اصلی درحالتی است که نشریه بسته باشد. این صفحه غالباً به تبلیغات اختصاص می یابد؛ حال ممکن است تبلیغات متعلق به موضوعات یا جایگاه حقوقی متولیان نشریه باشد و یا تبلیغ آزاد یک مؤسسه یا شرکت خصوصی دیگر(جهت تأمین کمک هزینه های مالی). البته در نشریات انجمن اسلامی مدارس که یک نشریه داخلی محسوب می شود، توصیه می شود این صفحه را با طرح های گرافیکی زیبا و حاوی جملات کوتاه و پیام های مهم مرتبط با قشر سنی دانش آموز، تکمیل کنید.

د) صفحه ی آخر :
سمت داخل جلد پشت را صفحه آخر گویند. این صفحه، آخرین صفحه ی رسمی نشریه شماست که از آن می توانید برای درج آخرین موضوعات و یا جمع بندی کل موضوعات نشریه تان استفاده کنید. توصیه می کنیم در صورت عدم محدودیت فضا برای مطالبتان، این صفحه را به جمع بندی و ذکر یک پیام پایانی (همراه با تصویر) اختصاص دهید. همچنین میتوانید بخشهایی نظیر جدول، مسابقه یا حتی شناسنامه ی نشریه را در این صفحه قرار دهید.

ه) صفحه مرکزی :
صفحه مرکزی، دوصفحه ی میانی نشریه است که محل دوخت در آن قرار می گیرد. این صفحه – که در واقع دو صفحه ی کنارهم و پیوسته است- در مقایسه با سایر صفحات، از اهمیت بیشتری برخوردار است. سعی کنید این دو صفحه را به بهترین موضوع نشریه اختصاص دهید. یا اینکه اگر تعداد صفحات نشریه تان زیاد است، این دو صفحه را به یک عکس بزرگ – البته مرتبط با مهمترین موضوع نشریه – همراه با یک یا چند جمله روی (یا در کنار) آن، اختصاص دهید.

و اما تذکر مهم:
آنگونه که در ابتدا گفتیم، صفحات شرح داده شده در صورتی است که شکل ظاهری و صفحه بندی نشریه شما بصورت کلاسیک و رایج – یعنی دفترچه ای –  باشد؛ اما در صورتیکه قالب نشریه تان خارج از این سبک باشد (یعنی بصورتی خلاقانه صفحه آرایی و تا شده باشد)، ممکن است چنین صفحاتی با این تعاریف وجود نداشته باشد. در اینصورت، نشریه شما دارای یک سبک نو و قالب خلاق بوده و قسمت های اهم و مهم آن با توجه به نوع قالب تعیین می گردد. مثلاً فرض کنید انجمن اسلامی یک دبیرستان، نشریه ای را در حد یک برگ A4 پشت و رو و به شکل یک قایق یا موشک کاغذی طراحی کرده است.
توصیه می شود تا می توانید قالب ظاهری نشریه تان را از شکل کلاسیک دفترچه ای خارج نموده و با اشکال جذاب تر و خلاقانه ای با ابتکار خودتان طراحی کنید. هرگز فراموش نکنید، خلاقیت و ابتکار در ظاهر نشریه، از مهمترین عوامل افزایش جذابیت و مقبولیت یک نشریه بوده و در انجمن اسلامی به عنوان یک کلید جادویی برای موفقیت در نشریه، محسوب می شود.

۷- سرمقاله / سخن نخست :
آنگونه که ابتدای هر کتاب، سخنی کوتاه تحت عنوان «مقدمه» یا «پیشگفتار» دیده می شود، نشریه نیز از این قاعده مستثنی نیست. «سرمقاله» یا «سخن نخست» در واقع مقدمه و پیامی است کوتاه که توسط سردبیر (یا مدیر مسئول) نوشته و در صفحه اول نشریه درج می شود. شما می توانید برای این مقدمه، عنوانی نو و مبتکرانه غیر از عناوین پیشنهادی (سرمقاله- سخن نخست) درنظر بگیرید. همچنین متن این پیام و مقدمه ی کوتاه بایستی ترجیحاً دوستانه بوده و بتواند در ابتدای نشریه با مخاطب ارتباط برقرار کند. شما در این مقدمه بایستی بطور خلاصه به اهداف نشریه و موضوع مهم روز اشاره کنید.

۸- شناسنامه نشریه :
همانطور که از نامش پیداست، «شناسنامه» ی یک نشریه، بیان کننده کلیه مشخصات اصلی یک نشریه است. غالباً شناسنامه نشریه در محدوده مساحتی حداکثر به اندازه یک چهارم صفحه A4 (البته به نسبت مساحت صفحات) و در صفحه ی اول (داخل جلد) و یا صفحه ی آخر (داخل جلد پشت) قرار می گیرد. در شناسنامه نشریه، مشخصات حقوقی(سازمانی) و حقیقی(شخصی) گروه تهیه کننده نشریه ارائه می شود. این اطلاعات به شرح زیر است:

 

اطلاعات مندرج در شناسنامه یک نشریه

ردیف عنوان

شرح

۱ صاحب امتیاز منظور از صاحب امتیاز، ارگان، نهاد یا تشکلی است که متولی اصلی یک نشریه بوده و مسئولیت قانونی و کلیه امتیازات حقوقی نشریه متعلق به آن است. نهاد صاحب امتیاز، وظیفه ی حمایت های مالی و حقوقی(اداری و قانونی) نشریه را برعهده دارد.
۲ مدیر مسئول مدیر مسئول، شخص اول نشریه و نماینده ی رسمی نهاد صاحب امتیاز در نشریه است. مدیر مسئول، مدیر و مسئول اصلی نشریه بوده و وظیفه هدایت، نظارت و مدیریت کلی امور نشریه را برعهده دارد. قابل ذکر است، مدیرمسئول تنها مسئولیت قانونی نشریه را برعهده داشته و غالباً در انجام امور اجرایی نشریه سهمی ندارد.
۳ سردبیر از آنجائیکه مدیرمسئول در مدیریت و پیگیری مستقیم امور اجرایی دخالتی ندارد، بدیهی است بایستی فردی را برای این مسئولیت در نظر بگیرد، از اینرو سردبیر، به عنوان مدیر و مسئول مستقیم کلیه امور و پیگیری های اجرایی نشریه منصوب می شود. به عبارت دیگر، مدیریت تمام امور و دغدغه های کاری یک نشریه (از قبیل پیگیری برگزاری جلسات، تهیه مطالب، تایپ و ویرایش و چاپ در زمان معین و…) برعهده سردبیر است.
۴ هیأت تحریریه هیأت تحریریه، گروه نویسندگان یا محققینی است که وظیفه تهیه و تأمین مطالب هرشماره از نشریه را برعهده دارند. ممکن است اعضای این هیئت در هرشماره تغییر یابند. اعضای هیئت تحریریه باید افرادی با انگیزه، متفکر و خلاق، اهل تحقیق و مطالعه، و خوش قلم باشند.
۵ تایپیست تایپیست فردی است که وظیفه تایپ مطالب تهیه شده توسط هیئت تحریریه را برعهده دارد. این فرد بایستی مسلط به یک برنامه ی ویرایشی نظیر word بوده و با قوانین و اصول تایپ و نگارش صحیح کلمات و لغات آشنایی داشته باشد. دقت و هوشیاری تایپیست در زمان تایپ اولیه مطالب، در کاهش چشم گیر اتلاف وقت توسط ویراستار و در نتیجه کاهش خطاهای لغوی و بهبود کیفیت نشریه بسیار مؤثر است.
۶ ویراستار ویراستار فردی است متخصص در ادبیات و اصول نگارش و نویسندگی که وظیفه ی غلط یابی، ویرایش و تصحیح اشتباهات املایی و ادبیاتی مطالب را برعهده دارد. ویراستاری ممکن است روی مطالب خام اولیه انجام شود، لیکن اغلب، مطالب تایپ شده به ویراستار تحویل می شود. قابل ذکر است غالباً ویراستار یک نشریه، همان شخص سردبیر است، لیکن ممکن است ویراستاری توسط فردی دیگر – یا حتی یک گروه مجزا – انجام شود.
۷ صفحه آرایی و گرافیک (طراح) پس از تایپ و ویرایش مطالب، نوبت چیدمان، صفحه آرایی و صفحه بندی نشریه است. صفحه آرا بایستی به نرم افزار کاری خود مسلط بوده و همچنین از ترکیب عکس و استفاده از گرافیک در صفحه آرایی غفلت ننماید. توصیه می شود جهت افزایش زیبایی و جذابیت صفحات، برای صفحه آرایی، به جای استفاده از نرم افزارهای ویرایشی (نظیرword) از برنامه های گرافیکی (نظیرphotoshop) استفاده کنید.
۸ مدیر اجرایی مدیراجرایی، بازوی کاری و توانمند سردبیر است. از آنجائیکه دغدغه ها و پیگیری های اجرایی و عملیاتی نشریه زیاد است، سردبیر فردی را به عنوان مدیر اجرایی جهت انجام مستقیم امور اجرایی منصوب می کند. از مهمترین وظایف مدیراجرایی، می توان به این موارد اشاره کرد: پیگیری نقل و انتقال مطالب بین تحریریه، ویراستار، تایپیست و صفحه آرا، پیگیری امور تکثیر و چاپ، تبلیغ، امور اشتراک، توزیع و امور مالی…
۹ ارتباط با ما… در آخرین قسمت شناسنامه نشریه، بایستی پل ارتباطی بین مخاطبین و مسئولین نشریه بصورت شفاف معرفی گردد. این اطلاعات می تواند ترکیبی از این موارد باشد: آدرس دقیق و صندوق پستی دفتر نشریه، شماره تلفن و نمابر، شماره همراهی جهت ارتباط پیامکی، آدرس وب سایت یا پست الکترونیکی نشریه یا سردبیر…

 

۹- مهمترین قالب های انتقال محتوا در یک نشریه:
صرف نظر از محتوا و موضوع یک مطلب در نشریه باشد، برای انتقال یک مطلب و محتوا به خواننده، قالب های ساختاری و نگارشی متعدد و متنوعی وجود دارد که توصیه می کنیم حتماً به این قالب ها توجه داشته و در حد امکان از آنها استفاده کنید. در جدول زیر، برخی از مهمترین قالب ها ارائه شده است:

 

ردیف

عنوان قالب

شرح

۱ خبر پاراگرافی کوتاه که خواننده را از آخرین تغییر و تحولات و اتفاقات روز، درباره موضوع خاصی مطلع می کند.
۲ گزارش نوعی خبر است که مربوط به مراسم، جلسه یا برنامه ی خاصی است. غالباً گزارش همراه با عکس است.
۳ مصاحبه متن گفتگو با یک مسئول یا شخصیت برجسته اجتماعی، در قالب پرسش و پاسخ های کوتاه و هدفمند
۴ طنز و کاریکاتور قالبی جذاب، تأثیرگذار و همه پسند برای بیان و انتقال برخی مشکلات، معظلات و مفاهیم اجتماعی

(باتوجه به اهمیت، تأثیرگذاری ویژه و نیز در دسترس بودن منابع فراوان این قالب- خصوصاً در اینترنت- توصیه می شود در استفاده از کاریکاتور و زبان طنز در نشریه تان، هرگز غافل نشوید.)

۵ عکس عکس، زبان گویای یک موضوع است. استفاده از عکس در کنار هرقالب متنی دیگر، علاوه بر افزایش زیبایی و جذابیت محتوا، به مطلب درج شده سندیت نیز می بخشد.
۶ داستان باتوجه به جذابیت بیشتر داستان در مقایسه با برخی قالب های متنی دیگر، استفاده از داستان های کوتاه در نشریه، می تواند وسیله ی خوب و تأثیرگذاری برای انتقال یک محتوا به ذهن مخاطب باشد.
۷ مقاله مقاله، متونی است غالباً جدی و با موضوعی واحد (تقریباً علمی یا تخصصی) که به بررسی تخصصی یک موضوع پرداخته و اغلب توسط یک نفر متخصص و صاحب قلم نوشته می شود.
۸ شعر استفاده از شعر در نشریه، همچون داستان، طنز و کاریکاتور، باعث جذب مخاطبینی با ذائقه های ادبی شده و به تنوع و جذابیت نشریه می افزاید.
۹ یادداشت یادداشت، یک دست نوشته ی کوتاه است که غالباً با زبان غیررسمی یا محاوره ای و با هدف نقد یا بیان یک نکته یا مسأله، نوشته می شود. یادداشت می تواند با عناوین خاصی نظیر ستون آزاد ظاهر شده و یا محتواهای خاصی نظیر متن یک پیامک را به خود اختصاص دهد.
۱۰

 

……

 

 

بخش سوم : عوامل موفقیت در نشریه

شناخت مخاطب :
جزء مهمترین گام هایی که برای موفقیت یک نشریه بر می داریم ، موضوع شناخت مخاطب است. ما قبل از هر کاری در نشریه ابتدا باید بدانیم که مخاطب مان چه کسی است و در چه بازه سنی ای قرار دارد.
این شناخت بوسیله ، شناسایی نیازها ، خواسته ها ، کمبود ها و آسیب های مخاطب صورت می گیرد. و بعد از آن که ما شناخت خوب و کافی را از این موارد داشتیم می توانیم اهداف ، چشم انداز و برنامه های نشریه مان را ترسیم و تنظیم کنیم.
به طور مثال اگر مخاطب ما دانش آموزان دوره متوسطه است باید با یک سری از ویژگی های این رده سنی جوان ها مانند تنوع طلبی ، صراحت ، تحرک و پویایی ، صمیمیت ، میل به تجربه کردن و غیره ، آشنایی داشته باشیم و فضاها و قالب های مطالب نشریه خود را با توجه به این ویژگی ها هم سو کنیم.

 قرار داشتن منبع پیام در درون گیرندگان پیام :
برای جذب مخاطبین خاص خود و همراه کردن آن ها در شماره های متوالی ، باید توجه داشته باشیم که تالیف و ارائه مطالب باید به گونه ای باشد که نویسندگان و مولفین مطالب ، خود از میان رده سنی مخاطب باشند. زیرا با توجه به نکته قبلی ای که گفته شد، فرد نویسنده اگر خود از میان رده سنی مخاطب باشد، مطمئنا ویژگی های روانی و اجتماعی آن ها نیز نزدیک به هم و تا حدی یکسان است و این موضوع به انتقال مفاهیم بسیار کمک می کند.
البته این بدان معنا نیست که عنصر تجربه و حرفه ای گری در این میان نقشی ندارد ، بلکه قرار گرفتن گروهی مجرب و حرفه ای در کنار گروه نویسندگان و ایفا نقش هدایتی ، لازم و ضروری است.

نوآوری در عکس ها و رنگ ها:
ما هر چه قدر هم در نشریه خود مطالب قوی و خوب داشته باشیم اما از لحاظ عکس و تصویر سازی ضعیف باشیم ، خواننده چندان رغبتی برای خواندن یک مطلب نمی کند و این عکس است که به مطلب حرکت و احساس می دهد و باید به این نکته توجه داشته باشیم که حتما در همه صفحات نشریه و به خصوص در طرح جلد آن ، از عکس ها و تصویرسازی های مناسب و جذاب استفاده کنیم و حتی می توانیم بعضی از صفحات نشریه مان را به عکس اختصاص دهیم. (گزارش تصویری از فعالیت های انجمن ، عکس های خبری و … .)

نوآوری در ادبیات نشریه و سازمان حروف و به ویژه در تیترها:
مخاطب باید نشریه را دوست و رفیق خود احساس کند و این کار محقق نخواهد شد مگر با استفاده از ادبیات صمیمی و خودمانی نزدیک به زبان مخاطب ( ادبیات محاوره ای) در مطالب نشریه. و همچنین استفاده از زبان طنز در نوشته ها بدلیل سازگاری بیشتر ذائقه جوان با طنز.
« تیتر» یکی از مهم ترین قسمت های هر مطلب است و به عبارتی« تیتر»  هدایتگر خواننده به سوی مطلب است و جمله یا عبارتی است که به مطلب هویت می دهد و می تواند خواننده را به خواندن مطلب ترغیب کند یا او را از خواندن باز دارد. بنابراین  تیتر باید بتواند با حداقل واژه ها ، حداکثر معنا و مفهموم را برساند.
پس یادمان نرود که برای مطالبمان حتما تیترهای جذاب و پر معنا انتخاب کنیم.

تعامل با مخاطبین نشریه :
مخاطبین نشریه باید احساس کنند که در نشریه حضور دارند و وجود آن ها برای صاحبان نشریه دارای اهمیت است و این موضوع با استفاده از راه کارهایی هم چون نظرسنجی ها ، ستون گفت و شنود ، پیامک و … محقق می شود.
این تعامل با مخاطب می تواند :
۱-  ملاکی برای ارزیابی موفقیت و یا عدم موفقیت شما و رفع کاستی ها باشد.
۲-  نوع نگاه مخاطب را شناسایی و این نگاه را در ارائه مطالب نشریه حاکم کنیم.
۳-  بسیار کمک کند به شما برای گرفتن ایده و سوژه از مخاطبین.

هماهنگی گروه تولید کننده نشریه ( مدیرمسئول ، سردبیر ، تحریریه و …)
در فضای داخلی نشریه باید گروه تولید کننده ، در اعتقادات و نگرش ها در هنگام سیاست گذاری های نشریه و مراحل مختلف تولید آن ، نیز هماهنگ باشند. و با برگزاری جلسات مستمر بین مدیرمسئول و سردبیر و تحریریه می توان به این هماهنگی رسید.

نقدپذیری از طریق تشکیل گروه های نقد نشریه :
مخاطب باید خود را در نشریه سهیم بداند و احساس کند که نظرات او برای نشریه مهم است و برای تحقق این موضوع می توان گروه های نقد و بررسی صفحات مختلف نشریه با حضور مخاطبین تشکیل داد و همچنین صفحاتی را به نظرات و انتقادات و پیشنهادات آنان اختصاص داد.

 جلوتر از مخاطب حرکت کردن:
این جلوتر بودن به ما این امکان را می دهد که با شناختی که از علایق و سلایق مخاطب داریم ، حرکت آن ها را در جامعه پیش بینی نماییم و نشریه را با دگرگونی هایی که در جامعه برای او رخ می دهد ، همگام و هم سو نموده و اصطلاحا حرکت او را رهبری نماییم.

استفاده از زبان غیر مستقیم در هدایت جوانان :
یکی دیگر از خصوصیاتی که برای رده سنی جوان برشمرده شد تمایل به تجربه کردن بود. نشریات موفق برای آن که بتوانند مخاطبین خود را به سمت و سویی که در سیاست گذارهای نشریه لحاظ شده است ، هدایت نمایند ، از ارشاد مستقیم و به عنوان کسی که بالاتر از جوان است ، پرهیز کرده و با زبانی غیرمستقیم و نامحسوس سعی در هدایت مخاطبین جوان خود نموده اند.

استفاده از نظرات کارشناسی در زمینه های مختلف دینی ، جامعه شناسی ، روانشناسی و …
ما برای غنای مطالب نشریه و هم چنین تالیف آگاهانه باید از کارشناسان مربوط با هر صفحه استفاده کنیم.

مواظبت و جلوگیری از چند پارگی شدن مطالب و عدم رشد کاریکاتوری نشریه:
یکی از آسیب هایی که گریبانگیر برخی از نشریات است ، چند پارگی در ارائه مطالب و صفحات است. به طور مثال صفحاتی که مطالب دینی در آن می آید ، باید در نهایت سازش و هم خوانی با صفحات کناری خود باشد .
اگر به کاریکاتور توجه کرده باشید یکی از ویژگی های بارز آن عدم تناسب بین قسمت های مختلف آن است. به طور مثال در کریکاتور یک شخصیت ، سر وی از تنش خیلی بزرگتر است و اعضای بدن او متناسب با هم نیستند. در بعضی از نشریات شاهد هستیم که همه صفحات آن با هم تناسب و توازن ندارند. تعدادی از صفحات آن قدر قوی کار شده اند و تعدادی دیگر بسیار ضعیف.
و این مصداق همان کاریکاتور است. ما باید حداکثر تلاش خود را انجام دهیم که تمام صفحات نشریه در سطحی متوازن و مطلوب باشند و از رشد کاریکاتوری نشریه جلوگیری کنیم.

تربیت کادر و نگاه سازمانی و سیستمی به کار :
ما در نشریه نباید برای همیشه متکی بر تعداد خاصی از نویسنده ها باشیم و باید با برگزاری کلاس ها و مسابقات  و کشف استعدادها در بین مخاطبین خود ، از میان آنان کسانی را به کادر نویسندگان خود اضافه کنیم.
نکاتی کاربردی و مهم !
خوب ، بعد از ریختن یک سطل آب سرد روی سرتان ( جهت جوش نیاوردن) ، لازم با بعضی نکات کاربردی و مهم آشنا شوید.
.  شما باید در چارت نشریه آرمانی فکر کنید تا بتوانید به حداقل ها برسید.
. سعی کنید از تعداد زیادی از بچه های مدرسه برای انتشار نشریه کمک بگیرید و خورگی بگذارید کنار و همه کارها را خودتان انجام ندهید.
. ابتدا یک جلسه حداقل سه نفری تشکیل دهید و در مورد محتویات و نام نشریه به توافق برسید. سپس یک نفر از جمع به نمایندگی از شما از مدیر مدرسه وقت بگیرد و ایشان را در جریان کارها قرار دهد. ( جهت تسریع در رسیدن به اهداف استراتژیکی) البته به آن نماینده ایثارگر بگویید که ب بسم ا… از پول و بودجه حرف نزد که آن وقت فاتحه … )
. در مرحله بعدی اطلاعیه را برای جلب مشارکت دانش آموزان برای آوردن  آثار فاخرشان تهییه نمایید.
(سعی کنید قول و قرارهای الکی ندهید که مطلب همه چاپ خواهد شد تا بعد از چاپ نشدن مطالبشان ، سیصد و نود نفر شما را سیاه و کبود کنند و … )

منبع: رواق

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *